عباس قديانى

472

فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )

را بنا كرد . و براى اثبات استحكام آن يك چند در آنجا ماند ، و بر والى فارس ياغى شد ، والى از تصرف قلعه مأيوس گرديد وى تسليم شد و علت اقدام به طغيان را اثبات استحكام قلعه بيان نمود و مورد تحسين و اكرام والى قرار گرفت . قلعهء سلاسل به سبب استحكام و وجود چاه و قنات بسيار و صعوبت دست يافتن بدان از جهت سوق الجيشى اهميت تمام داشته است . شاه منصور آل مظفر يك چند در همين قلعه سلطان زين العابدين را محبوس داشت . امير تيمور در مسافرت خوزستان اين قلعه را گرفت . در زمان صفويه ، به استظهار استحكام اين قلعه ، امراى لرستان و مشعشعيان خوزستان گاه طغيان مىكرده‌اند . حكام شوشتر تا زمان نادر شاه در قلعهء سلاسل مىبوده‌اند ، و اجزا و مستوفيان آنها نيز در قلعهء سلاسل عمارت مخصوص مىداشته‌اند . بعد از نادر شاه ، حكام ولايت ديگر در قلعهء سلاسل نمىنشستند ، و قلعه متروك شد ، و روى به انهدام آورد ، اما در عهد ناصر الدين شاه قلعه آباد و مسكون بوده است . سلجوق بن دقاق : - سلجوقيان سلجوقيان سلجوقيان يكى از بزرگترين و مقتدرترين سلسله‌هايى بود كه بعد از اسلام در ايران بلكه در مشرق زمين حكمفرمايى كرد و مهمترين ممالك اسلامى را تحت فرمان دولتى واحد درآورد ( 429 - 590 ه . ق . ) . پادشاهان اين سلسله اگرچه ايرانىنژاد نبودند ولى مركز اقتدار شاه در ايران گرديد و به خلق و خوى ايرانيان متخلق شده ، توانستند بر ايران حكمفرمايى كنند . نسب سلجوقيان به « سلجوق بن دقاق » يكى از رؤساى تركان « غز » مىرسد . اين طايفه از « غز » ها كه بعدها معروف به سلجوقيان شدند از تركستان به ماوراء النهر آمده و اول شخص از آنان كه قبول اسلام كرد « وقاق » پدر سلجوق است . سلجوق در « جند » وفات نمود و چهار پسر داشت : موسى ارسلان يبغو ، ميكائيل ، اسرائيل و يونس . ميكائيل در جنگ با تركان كشته شد و قوم و قبيله‌اش تحت اطاعت پسران او طغرل بيك محمد و چغرى بيگ داود درآمدند و نزديك بخارا اقامت گزيدند . دولت سلجوقى از بزرگترين دولتهايى است كه قبل از مغول در ايران تشكيل شده است . ايشان را مىتوان از بعضى لحاظ به پادشاهان اشكانى تشبيه كرد . از نظر دليرى و جنگاورى ، از نظر ملوك الطوايفى ، از نظر اينكه هردو ايشان از دشتهاى خراسان و ماوراء النهر به اين كشور آمده بودند . همين حكومت ملوك الطوايفى موجب جنگهاى خانگى بين آنان شد و به انقراض ايشان انجاميد . سلجوقيان توانستند حكومت وسيعى را از سرحدات چين تا درياى مديترانه تشكيل دهند كه تا آن زمان جز در دورهء هخامنشى در ايران نظير آن سابقه نداشت . يكى از اختصاصات دورهء سلجوقى آن بود كه مسلك تصوف در آن عصر روى به پيشرفت نهاد و جمعى از مشايخ و بزرگان مانند باباطاهر و ابو سعيد ابو الخير و سنايى غزنوى در ميان آن طايفه ظهور كردند . سلجوقيان چند امارت مستقل پديد آوردند كه عبارتند از : 1 - سلاجقه بزرگ ( حكومت 429 - 552 ه . ق . ) . 2 - سلاجقه كرمان ( 433 - 582 ه . ق . ) . 3 - سلاجقه شام ( 487 - 511 ه . ق . ) . 4 - سلاجقه عراق و كردستان ( 511 - 590 ه . ق . ) . 5 - سلاجقه روم ( 470 - 700 ه . ق . ) .